|
İMAM
NEVEVİ ŞERHİ |
253, 254 NOLU HADİSLER İÇİN
(253)
"Osman b. Ebu Şeybe, Cerir'den ... komşunun hanımı ile zina etmendir
buyurdu."
(254)
Diğer rivayette ise, yine Osman b. Ebu Şeybe, Cerir'den, O A'meş'den ...
"günah ile karşılaşır" şeklindedir.
Her
iki isnatta şaşırtıcı, alışılmadık bir incelik vardır. O da şudur: Bu iki isnat
birbirine bitişik, hepsinin de ravileri Kufelidir. Cerir, Abdulhamid'in
oğludur. Mansur, İbnu'l-Mutemir'in oğludur. Ebu Vail'in adı ise Şakik b.
Selemee' dir. Şurahbil ismi Arapça olmayan özel bir isim olduğundan ötürü munsarıf
değildir.
Eş
ve benzer anlamındaki "en-nidd" kelimesinin anlamı ile ilgili olarak
Şemir, el-Ahfeş' den onun hem zıt, hem benzer anlamına geldiğini söylediğini
rivayet etmektedir.
"Seninle
birlikte yemek yer korkusu ile" buyruğu yüce Allah'ın: "Evlatlarınızı
fakirlik korkusu ile öldürmeyin" (İsra, 31) buyruğu ile aynı anlamı ifade
eder.
Yüce
Allah'ın: "Günah ile karşılaşır" (Furkan, 68) buyruğunun anlamının
günahının cezasıyla karşılaşır şeklinde olduğu söylenmiştir. el-Halil,
Sibeveyh, Ebu Amr eş-Şeybani, el-Ferra, ez-Zeccac, Ebu Ali el-Farisi'nin görüşü
budur. (2/80) Bir ceza ile karşılaşır anlamında olduğu da söylenmiştir. Yunus
ve Ebu Ubeyde böyle demiştir. Bir karşılık demek olduğu da söylenmiştir. Bunu
da İbn Abbas ve es-Süddi söylemiştir müfessirlerin çoğu yahut onların birçoğu
Esam cehennemde bir vadinin adıdır. Kerim Allah bizi ve sevdiklerimizi ondan
korusun.
RasliluIlah
(sallallfıhu aleyhi ve sellem)'in: "Komşunun helali ile zina
etmendir" buyruğunda "helali"nden kasıt onun zevcesidir. Kadın
kocasına helal olduğu için ona bu ad verilmiştir. Onunla birlikte hulul eder
(bir yerde bulunur, oturur, kalkar) halde oluşundan dolayı böyle denildiği de
söylenmiştir.
Buyrukta
kullanılan lafız komşunun karısı ile onun rızası ile zina etmen anlamındadır ki
bu da hem zinayı, hem de onun halini kocası aleyhine bozmayı da kalbini zina
edene doğru meylettirmeyi de kapsar. Bu ise çok daha çirkindir. Zina fiilinin
komşunun hanımı ile yapılması ise daha çirkin ve daha büyük bir günahtır çünkü
komşu komşusundan kendisinin namusunu korumasını bekler, onun kötülüklerinden
emin olmayı, ondan yana herhangi bir tedirginlik duymayıp, huzurlu olmayı
bekler. Ayrıca kişiye komşusuna ikramda bulunmak, ona iyilikte bulunmak emri de
verilmiştir. Komşusunun karısına karşı başkalarının elde edemediği imkanlara
kendisi sahip olmakla beraber bütün bunlara komşusunun karısı ile zina edip,
onu kocasına karşı ifsad etmek suretiyle karşılık verecek olursa bu son derece
çirkin olur.
Şanı
yüce Allah'ın: "Hak ile o/ması dışında Al/ah'ın öldürülmesini haram
kıldığı nefsi de öldürmezler." (Furkan, 68) Yani aslı itibariyle canı
koruma altında bulunan nefsi onu öldürmekte hak sahibi olmadığınız sürece
öldürmeyiniz.
Hadisten
Anlaşılan Hükümler
Bu
hadisin ihtiva ettiği hükümlere gelince:
1-
En büyük masiyet şirktir. Bu da hiçbir kapalılığı bulunmayan apaçık bir
husustur.
2-
Haksız yere öldürmek ondan sonra gelen bir günahtır. Mezhep alimlerimiz de
böyle demiştir: Şirkten sonra büyük günahların en büyüğü öldürmektir. Şafii
(r.a.) da Müzeni'nin Muhtasarı'nın şahadetler bölümünde bunu açıkça böyle ifade
etmiştir.
Bunların
dışında kalan zina, livata (homoseksüellik), anne babaya kötü davranmak, sihir,
iffetli kadınlara iftira etmek, savaş günü çarpışmadan kaçmak, faiz yemek ve
diğer büyük günahların ise çeşitli teferruatları ve hükümleri vardır ki
bunlarla herbirisinin hangi mertebede olduğu bilinir. Durumların ve bunların
sonucunda ortaya çıkan"kötülüklerin farklılıklarına göre de durumları
değişir. Buna göre bu günahların her birisi hakkında ayrı ayrı, o büyük
günahların en büyüklerindendir, denilir. Herhangi bir yerde onun en büyük
günahların en büyüğü olduğu sözkonusu edilecek olursa, en büyük günahların en
büyüklerinden biri olduğu anlaşılır. Amellerin en faziletlisi ile ilgili geçen açıklamalarda
olduğu gibi. Allah en iyi bilendir.